پيشواى ششم بعد از پدر بزرگوارش را اثبات مىكند . محمد بن مسلم مىگويد : نزد امام باقر عليه السلام بودم كه فرزندش حضرت صادق عليه السلام وارد شد . . . . امام خطاب به من فرمود : اين امام تو پس از من است . به او تأسى كن و از دانشش بهره بگير . سوگند به خدا او همان صادقى است كه رسول خدا صلى الله عليه و آله براى ما و صف كرده است كه پيروانش در دنيا و آخرت ، پيروز و رستگار ، و دشمنانش نفرين شده در زبان همه پيامبرانند . « 1 » شرايط فرهنگى دوران امامت پيشواى ششم از نظر فرهنگى ، دوران تحول فكرى و پيدايش و گسترش فرهنگ‌ها و مكتب‌هاى فكرى گوناگون بود . در اين دوران كه نسل جديدى از تازه مسلمانان با ملّيت‌هاى گوناگون به جمع امت بزرگ اسلامى پيوسته بودند . به‌طور طبيعى عقايد و يافته‌هاى علمى و فرهنگى خود را نيز به جهان اسلام وارد مىكردند . از سوى ديگر ، شرايط سياسى - اجتماعى جامعه اسلامى ، فتوحات نظامى و گستردگى قلمرو مناطق تحت نفوذ اسلام ، ايجاب مىكرد مسلمانان با دنياى خارج ، روابط گسترده‌ترى برقرار كنند و با افكار و انديشه‌هاى فلسفى و كلامى بيگانگان آشنا شوند . اين تحول ، بر فرهنگ عمومى جامعهء اسلامى و افكار مسلمانان تأثير قابل توجهى گذاشت و باب بحث و جدال و مناقشات علمى بر روى بسيارى از موضوعات و معارف اسلامى گشوده شد . البتّه پيامدهاى منفى زيادى نيز به بارآورد كه نفوذ انديشه‌هاى بيگانگان در ميان مسلمانان و در پى آن پديد آمدن شبهات و انحرافات فكرى و اعتقادى - كه به‌عنوان يك خطر جدّى ، افكار مسلمانان را تهديد مىكرد - از جملهء آنها است . فاصله زمانى بيش از يك قرن آغاز اين دوره با ظهور اسلام و روى كار آمدن نسل جديدى از مسلمانان ، حاكميّت جوّ اختناق و فشار از سوى حكمرانان اموى و عباسى ، بركنارى پيشوايان دينى از منصب رهبرى و ارشاد امت و تحريف بسيارى از اصول و حقايق اسلامى توسط عالمان دربارى و . . . نسل اسلامى اين دوره را از نظر آگاهى و

--> ( 1 ) - بحارالانوار ، ج 47 ، ص 15 .